Sinds oktober 2006 biedt het Rijksmuseum in Amsterdam voor tijdelijke tentoonstellingen audiotoers aan die je met één muisklik kan binnenhalen. Het meest recente is de audiotoer waar de modeontwerper Francisco van Benthum in dialoog gaat met de conservator kostuum over power dressing in de 17de eeuw tot nu. De cabaretière Brigitte Kaandorp heeft het dan weer over moederschap doorheen de eeuwen. Het Van Goghmuseum biedt een audiowandeling aan langs twaalf locaties waar de kunstenaar Max Beckmann leefde en werkte.

Maar je kunt nog een stapje verder. We leven in de tijd van ‘user generated content' dus waarom zou je niet alles opengooien en de gebruiker de kans geven om zijn verhaal te doen. Het Museum of Modern Art (MoMa - New York) gaf enkele jaren geleden het voorbeeld. Een prof liet zijn studenten los op een aantal kunstobjecten in het MoMa. Hun opdracht was om hun bedenkingen, beelden, muziek bij een kunstwerk te podcasten zodat iedereen er via het net van kon genieten.

Duidelijk geïnspireerd op MoMa is Nachtgeluiden. Het is een initiatief van de Amsterdamse Museumnacht. De site biedt gratis online audiogidsen aan over de Amsterdamse musea. Het zijn korte mp3-bestanden met gedachten, meningen, mijmeringen over verschillende artefacten in de musea. Ze worden ingesproken door studenten, kunstenaars, museummedewerkers, bekende Amsterdammers en museumbezoekers. Zo krijg je een mix van professionele verhalen, observaties van bezoekers en achtergrondverhalen van kunstenaars. Het doet je stilstaan hoe anderen de objecten ervaren. Het verruimt de blik van zowel gewone gebruikers als beroepsmensen.

Het leuke er aan is dat je je eigen mening of ervaring over een object op Nachtgeluiden kunt uploaden. De site vertelt precies hoe je zelf aan de slag kunt. Via de site kan je naar de opnames van jezelf en anderen luisteren. Tegelijkertijd krijg je een afbeelding van het besproken kunstwerk plus wat extra informatie. Je kunt op de afbeelding in- en uitzoomen. De mp3-tjes kan je gemakkelijk downloaden om zo je eigen audiotoer samen te stellen.

Een ander knap experiment is een afstudeerproject van een studente Kunst, Media en Technologie in Hilversum. Ze liet verschillende types van mensen ronddwalen in een museum en tekende hun persoonlijke bedenkingen en verhalen op. Deze ‘Blitze gidsen' nemen de bezoekers mee op pad.

Best mooi allemaal maar wat ben je er nu mee als instelling? Heel wat. De virtuele toers zijn te beluisteren en te downloaden op iemands persoonlijke iPod of mp3-speler. Dus de kost van de drager valt meteen weg. Als extraatje kan je iemand die zijn eigen mp3-speler met de audiotoer bijheeft korting op de toegangsprijs geven. Daarnaast kan je gemakkelijker inspelen op de actualiteit. Nieuwe aanwinsten en/of tijdelijke tentoonstellingen kunnen meteen van het nodige beeld, tekst en geluid worden voorzien. Je moet natuurlijk even investeren in een goede plek op je website.Maak je daar slim gebruik van dan is het voor de gebruiker beslist een smaakmaker voor een tentoonstelling en/of een aangename herinnering voor achteraf.

Daarnaast spelen voor de gebruiker nog andere elementen. Laten we even Nachtgeluiden als voorbeeld nemen. Het laat toe dat de bezoeker op stap kan gaan met ongewone personen met de meest onverwachte inzichten. Verder kan ieder zijn eigen audiotoer naar zijn persoonlijke smaak en voorkeuren samenstellen. Geef je kans dat iedereen zijn eigen ideeën en mening kan achterlaten dan is de bezoeker niet louter een consument meer maar een volwaardige deelnemer aan het grotere verhaal. 

Is de klassieke audiogids ten dode opgeschreven? Mijn inziens niet. Hij heeft voorlopig zijn rol nog niet uitgespeeld. Er wordt heel wat afgeleuterd op zo'n podguides. Maar ieder zijn eigen meug. Kwaliteit aanbieden, is en blijft de boodschap. Niet alleen qua inhoud maar ook qua drager. Het is nog even wachten op een mp3-speler die voldoende omabestendig is.